Geschiedenis van papier te Renkum in de jaren 1590-2005
ca. 1590
De eerste papiermolens worden op de Veluwe gebouwd die voornamelijk
op waterkracht werken. De
eerste papiermolen moet er al zijn geweest vóór 1592. In dat jaar
verbiedt de raad van Arnhem iemand een papiermolen in het gebied van
het schependom op te richten op boete van vijftig gulden, omdat dit
recht reeds aan een ander is gegeven en wel voor de tijd van 10
jaar.
1720
Op Harten bouwt Jan Dibbets een papiermolen; het latere bedrijf
Renkum I. In Renkum hebben zeven papiermolens gestaan, alle in de
buurtschap Harten aan de Renkumse Beek. De oudste papiermolen stond
bij de herberg “De Bock” op de Kloosterweide. Hier werd in 1628
papier gemaakt door Pieter van de Poel.
Bij de Kortenburg was een papiermolen, waar Jan Dries Veenhuysen
in 1706 werkte. “De Nieuwe Molen" stond achter de Oude Kerk en
behoorde in 1715 aan Reinder van Marie. De molen bij Kwadenoord is
van vóór 1709. Hier was Cornelis van Schoonhoven lange tijd pachter.
Op Harten werd in 1720 een papiermolen gebouwd door Jan Dibbets;
het is deze molen die - na lange tijd in bezit geweest te zijn van
de familie Pannekoek - onder de naam Papierfabriek W. Sanders Tzn.
uiteindelijk in 1907 door Van Gelder Zonen werd gekocht en die
opgegaan is in de fijnpapierfabriek, Renkum I.
Op de Kortenburgse Beek aan de Hartense weg lag een papiermolen,
omstreeks 1710 gesticht door Daniël Boekelman. De bovenste molen op
de Kortenburgse Beek is omstreeks 1729 gesticht door Johannes
Boekelman. Tenslotte lag er op de Middelste Beek aan de Hartense weg
een papiermolen van Johannes Boekelman, die er in 1736 al was. Geen
van deze molens - met uitzondering natuurlijk van de hiervoor
genoemde papierfabriek Harten van Van Gelder (Renkum I) - heeft de
twintigste eeuw gehaald. Omstreeks 1875 was de papierfabricage, met
deze uitzondering, geheel verdwenen in Renkum.
De molen op de Renkumse Kloosterweide verdient nog even aparte
aandacht als de oudste papiermolen achter de herberg “De Bock” op de
Kloosterweide, ten zuiden van de huidige Dorpsstraat in Renkum.
Deze Dorpsstraat ontstond in de 16e eeuw, na een omlegging van de
Renkumse beek, achter het dorp om, in oostelijke richting. Hier was
in het begin van de 15e eeuw een klooster gesticht, het “Clooster
tot Redichem”, zoals wij in een charter van 1414 van Hertog Reinald
(IV)
van Gelre lezen.
Op een kaart van de Mofft, in 1649 getekend door Nicolaas en
Arnoldus van Geelkerck, is te zien dat zich op het dan reeds
voormalige kloosterterrein, in de binnenbocht van de omgelegde beek,
een "papiermuhl" bevindt, ter hoogte van het latere huis "Redichem"
aan de Dorpsstraat. Vermoedelijk bestond deze molen al kort vóór
1600 omdat er al te lezen valt dat in 1628 Pieter van de Poel hier
werkte.
De loop van de beek is in deze eeuwen vele malen een twistpunt
geweest. Een boeiende historie op zich, die steeds directe gevolgen
had voor het al dan niet floreren van de papiermolen bij De Bock.
In de lange reeks eigenaren komen wij o.a. de namen Van Gent, Schut,
en Van Schwartzenberg tegen.
Interessant is echter dat in deze zelfde Kloosterweide in 1912 de
fundamenten gelegd zullen worden voor de papierfabriek van “Van
Gelder”, die onder de naam “Renkum II” de geschiedenis zal ingaan.
Het huidige fabriekscomplex van Van Gelder in Renkum stond dus met
recht op gewijde grond.
1740
Op de Veluwe werken 168 papiermolens met totaal 188 waterraden
voor de fabricage van papier uit lompen. Het water buiten de molen
ruist, de hamers binnen kloppen, dof en eentonig, en de schepper
schept, uur na uur, dag na dag. Het zijn weinige bewegingen:
onderdompelen, heffen, schudden, dan neemt hij de deksel weg om die
op een andere vorm te leggen, en de eerste overhandigt hij aan de
koetser. Koetser (verbastering van het Franse woord coucher), dat is
de man, die de vorm dan snel omdraait en het rechthoekige vochtige
vel tegen een stuk vilt drukt; het vilt neemt met duizenden, vele
duizenden harige armpjes het slappe papier van de gladde
metaaldraden over. De koetser geeft de ledige vorm terug aan de
schepper en ontvangt een inmiddels nieuw geschept vel terug. Hij
herhaalt deze beweging; zo vormt zich een stapel van 120 vellen,
afwisselende lagen nat papier en vilt. In het vak heet zulk een
stapel een post.
|
"Dus word de oude vod, door vlijt,
Tot nut van nieuw gebruick bereid:
So most de Mens het voddig leeven
Door wercking van een goe mannier
Bereiden tot een wit Papier,
Daar 's Heeren Wil op wierd geschreven", |
1784
Papiermolen De Eendragt is de bakermat van Van Gelder Zonen. Bijna een
eeuw oud was de molen “De Eendragt”, toen Pieter Smidt van Gelder in
januari 1784 in de zaak van zijn schoonvader Maarten Schouten werd
opgenomen en zijn loopbaan als papierfabrikant aanving.
De Eendragt was als oliemolen zijn werk begonnen. Op 30 maart
1685 verkreeg Simon Pietersz. Fent, buyrman tot Wormer, “het recht
van den wind” voor een oliemolen die hij aldaar van plan was op te
richten en die later de papiermolen zou worden waar voor de eerste
maal vellen met het watermerk Van Gelder zouden worden geschept.
De Eendragt kwam te staan te Wormer aan het Saardammerpad en aan
de Wormerveersloot en was een zogenaamde achtkante bovenkruier,
waarvan de kap draaibaar was al naar gelang van de richting van de
wind.
Hij was in 1719 nog oliemolen, blijkens de verkoop van enige
aandelen, die in dat jaar aan een familielid van de oorspronkelijke
bouwer werden getransporteerd. In 1726 verkocht de familie Fent De
Eendragt, nog steeds oliemolen aan Jan Pietersz. Coopman.
De nieuwe eigenaar blijkt de molen ogenblikkelijk voor het
vervaardigen van papier te hebben ingericht, want reeds een jaar
later verkocht hij aan een negental personen "twee maale een
negende en zeven maale een zestiende part” in de papiermolen,
genaamd "De Eendragt”. Jan Pietersz. Coopman nam zelf het
directeurschap van de zo gevormde rederij op zich, en men mag dus
aannemen, dat De Eendragt van 1727 af papier heeft gemaakt.
In 1738 werd De Eendragt overgeschreven op naam van de
papierfabrikant Jan Honigh, die er eigenaar van was geworden. In
1764 werd de molen overgeschreven op naam van zijn zoon Jacob Honig
Jansz., om tenslotte elf jaar later door de toenmalige eigenaar
Pieter Adriaansz. Verheul te worden verkocht aan Maarten Schouten &
Comp. te Wormerveer, die tevens een aantal
papiermakersgereedschappen overnam. Zo was De Eendragt eigendom
geworden van de man, die de stichter zou worden van het bedrijf dat
thans bekend staat onder de naam N.V. Vereenigde Koninklijke
Papierfabrieken der firma Van Gelder Zonen.
Door het overlijden van Maarten Schouten in 1797 - hij is dan 70
jaar -, komt de leiding in handen van Pieter Smidt van Gelder. Van
1804 af heet de firma “Van Gelder Schouten en Comp.”, zij is in 1806
geheel ingericht voor fabricage witpapier. In 1816 neemt Pieter
Smidt van Gelder drie zoons als deelgenoot in het bedrijf op, zij
waren daar reeds werkzaam. In 1830 treedt de oude Van Gelder uit de
firma, in 1842 overlijdt hij. De afzet van witpapier is zo sterk
teruggelopen dat in I840 De Eendragt is ingericht voor de productie
van basterdpapier.
In 1845 nemen de drie oudste zoons van de drie oudste firmanten
De Eendragt van hun vaders over en vestigen in deze molen een
machinale fabriek van pakpapier onder de firma “Van Gelder Zonen”,
die in feite, d.w.z. juridisch, in februari 1846 wordt opgericht.
1796
Abraham Pannekoek koopt de papiermolen "Harten" te Renkum. In
Heelsum nemen leden van het geslacht Pannekoek een vooraanstaande
plaats in. Van het jaar 1739 is bekend, dat vijf bekende
papiermakers op de Veluwe de naam Pannekoek dragen. Twee daarvan
zijn gevestigd te Loenen, één te Epe, de vierde te Apeldoorn en in
Heelsum oefent de vijfde zijn bedrijf uit. Reeds ten tijde van de
“Gelderse ridderschap” van vóór de 80-jarige oorlog komt hun naam
voor. Zij zijn vermaagschapt met andere bekende families.
In 1720 huwt een Abraham Pannekoek te Oosterbeek met Maria Schut.
Een kleinzoon, uit dit huwelijk voortgekomen, eveneens Abraham
geheten, koopt in 1769 de papiermolen "Harten te Renkum”; Renkum I.
Ook alweer een naam, die in de papierwereld klank zal houden. Daar
zal immers verrijzen de fabriek Renkum I van de grote
twintigste-eeuwse “Koninklijke Papierfabrieken Van Gelder Zonen N.V.”,
en deze fabriek Renkum I vindt in de "Harten" zijn oorsprong
1846
Oprichting firma Van Gelder Zonen Op 27 maart 1846 fabriceert de
firma Van Gelder Zonen haar eerste papier: “260 Nederlandse ponden
schrens, schrijfformaat, van 5½ pond de riem”.
In de jaren 1846 tot 1850 vervaardigt de primitieve kleine
machine van De Eendragt 45 verschillende soorten papier. Het product
heet in de wandeling "stoompapier". Nog is taai volhouden gebiedende
eis, want Van Gelder Zonen lijdt over 1846 een verlies van ruim 5600
gulden. Over 1847 wordt geen verlies meer geleden, maar evenmin
winst gemaakt. Een overschot laat eerst het jaar 1848 zien, namelijk
2600 gulden.
Het familiebedrijf Van
Gelder & Zonen
Dankzij het boek Stamboek
der familie van Gelder bevattende het voor- en nageslacht van Pieter
Smidt van Gelder, uitgegeven in 1899, zijn we goed geïnformeerd over
de voorouders van de verzamelaar Pieter Smidt van Gelder. Pieter
Smidt van Gelder I (1762-1842) was zoon van Arend van Gelder en
diens vrouw, de dochter van Petrus Smidt. Pieter I liep stage bij de
papierfabrikant Maarten Schouten en huwde in 1783 diens enige
dochter Diewertje. Samen kregen zij vier zonen, waaronder Pieter II
(1792-1868).
De firma Van Gelder Schouten & Co vervaardigde
aanvankelijk enkel grauw en blauw papier, maar in 1804 werd Pieter I
door de Nationale Nederlandse Huishoudelijke Maatschappij met goud
beloond omdat hij als eerste velijnpapier had vervaardigd. De
papierfabriek wordt een succesvolle onderneming, die door zijn zonen
onder de nieuwe naam 'Van Gelder en zonen' naar Amsterdam werd
verplaatst.
Pieter IV Smidt van Gelder (1851-1913) kon zich
papierfabrikant noemen van Wormerveer, Amsterdam, Apeldoorn en
Velzen. Hij huwde een eerste maal met Eva Catharina Prins en uit dit
huwelijk werd op 10 maart 1878 Pieter V geboren, de verzamelaar en
naamgever van het Antwerpse museum. Nadat zijn moeder overleed,
hertrouwde zijn vader in 1883 met Maria Cornelia Kaars Sijpesteyn
met wie hij nog 4 zonen kreeg, halfbroers van Pieter V Smidt van
Gelder.
1890
Eerste fabricage van krantenpapier op de pakpapiermachine in de
fabriek van Van Gelder te Wormer In april 1890 slaagt men erin op
een van de pakpapiermachines in de fabriek te Wormer wit drukpapier
voor kranten te vervaardigen: het eerste in Nederland geproduceerde
machinale krantenpapier. Met is nog formaatpapier; papier in vellen.
Twee jaar later lukt de vervaardiging van het eerste papier voor
rotatiedruk, het is bestemd voor “Het Nieuws van den Dag”. Binnen
enkele jaren voorziet Van Gelder Zonen de voornaamste Nederlands
dagbladen van papier.
1895-1896
Oprichting, bouw en in bedrijf name van
krantenpapierfabriek Velsen
De twee papiermachines zijn 290 en 205 cm breed, in september
1896 wordt het eerste krantenpapier afgeleverd.
Het blijkt al ras, dat de fabriek te Velsen goedkoper produceert
dan die te Wormer. Vandaar dat men in laatstgenoemd bedrijf de
productie van krantenpapier stop zet en terugkeert naar de fabricage van pakpapier.
Zijn grote vlucht heeft Van Gelder Zonen genomen na de oprichting
van de fabriek te Velsen. Daarmee hangt samen een wijziging van de
juridische vorm, in 1900 tot stand gekomen.
1900
In 1900 ontstaan de Vereenigde Koninklijke Papierfabrieken der firma Van Gelder Zonen.
In 1900 worden namelijk de fabrieken te Wormer, Apeldoorn en
Velsen door de enige firmant, Pieter Smidt van Gelder, ondergebracht
in een naamloze vennootschap met de naam “Vereenigde Koninklijke
Papierfabrieken der firma Van Gelder Zonen”. Alleen de groothandel
in papier blijft in zijn oude vorm bestaan, dat wil zeggen als firma
Van Gelder Zonen het eigendom van Pieter Smidt van Gelder. De zetel
der nieuwe naamloze vennootschap is Velsen. Het kapitaal wordt
vastgesteld op 2,5 miljoen gulden, directeuren zijn P. Smidt van
Gelder en Joan H.A. Kruimel.
1907
Papierfabriek Harten wordt door Van Gelder Zonen aangekocht van
de fa. W. Sanders Tzn te Renkum. Wij zien verder rond over de Veluwe.
Daar ligt Renkum, en in Renkum nog steeds de oude papierfabriek
Harten, waar Joan Beuker als Firma W. Sanders Tzn
voor de papierhandelaar Proost te Amsterdam gevarieerde soorten
houtvrij druk- en schrijfpapier maken, en wel van 1886 tot 1907.
De firma W. Sanders Tzn te Renkum houdt in 1907 op te bestaan: Van
Gelder Zonen nemen de door haar geëxploiteerde fabriek door aankoop
in hun concern op. Na een technische reorganisatie en een reeks
verbeteringen kan Renkum I - de naam die het bedrijf voortaan draagt
- op volle kracht werken. De kwaliteit van het beekwater ter plaatse
is zeer goed. Men heeft daarom besloten de productie van pakpapier,
waarop de firma Sanders zich ook had toegelegd, te staken en alleen
de fijnere soorten papier te fabriceren.
1911-1913
Tussen 1911 en 1919 komt de oprichting, bouw en in bedrijf name van Renkum
I voor de
additionele fabricage van krantenpapier (PM 1 en PM 17) tot stand. Het idee voor
Renkum II is eigenlijk even groots van simpelheid als dat, wat
leidde tot de oprichting van de eerste cellulosefabriek. Het
blijkt, dat de Nederlandse dagbladpers niet al haar orders aan de
ene en enkele krantenpapierfabriek van Van Gelder Zonen wil
opdragen; als in Velsen een storing optreedt, zou men geheel en al
van papier zijn verstoken. Welnu, zegt Van Gelder Zonen, dan maken
wij nóg een krantenpapierfabriek, in een geheel ander deel van het
land.
En zo verrijst bij Renkum, waar zich reeds het gereorganiseerde
bedrijf van de voormalige Firma W. Sanders Tzn bevindt, in een
minimum van tijd op het terrein van een verlaten steenbakkerij een
modelbedrijf van gewapend beton, aan een ruime rivierhaven. Voor het
aanleggen van een houtpark is voldoende grond beschikbaar. Eind
1913 is Renkum II geheel voltooid, maar reeds 23 april van dat jaar
is de eerste papiermachine in bedrijf gekomen, en op 13 oktober de
tweede.
1912-1917
De N.V. Hollandsche Houthandel Maatschappij met inkoopkantoor in St. Petersburg In 1912 richt Van Gelder Zonen op de “Hollandsche
Houthandel Maatschappij”. Daardoor is een direct contact gelegd met
de houtmarkt in Rusland en kan men overgaan tot de aankoop van
boscomplexen. En dan breekt de eerste wereldoorlog uit, die alle
verhoudingen in het economisch leven verstoort, op een wijze, tot op
dat ogenblik, ongekend. Ook Van Gelder Zonen ondervindt de in snel
tempo oprijzende, torenhoge moeilijkheden, voor welke alle
papierfabrikanten in Nederland zich zien gesteld: gebrek aan
grondstoffen, materialen en brandstof; het wegvallen van afzetmarkt
plotselinge prijsstijgingen en andere onvoorziene gebeurtenissen; en
daarbij een door de noodtoestand geboden staatsbemoeienis, die de
bewegingsvrijheid van de individuele fabrikant binnen enge grenzen
bindt.
De N.V. Hollandsche Houthandel Maatschappij, die door middel van
een eigen inkoopkantoor te Sint Petersburg Van Gelder Zonen van hout
voor de cellulose- en houtstoffabrieken voorzag, moet in 1917
geliquideerd worden. Het vele papier nodig voor de
rantsoeneringskaarten in Nederland, maakt echter dat in het
bijzonder de fabriek te Wormer vrij regelmatig kan doorwerken.
1914-1918 Verkoopkantoor te Londen voor de afzet van
krantenpapier Van 1914 tot 1918 heeft Van Gelder Zonen een eigen
verkoopkantoor te Londen en voor de export naar Engeland dient het
speciaal daarvoor gekochte stoomschip Eendracht (300 ton
laadvermogen), dat na de afkondiging van de verscherpte
duikbootoorlog in februari 1917 op Scandinavië gaat varen.
In 1919 zal het schip, dat 77.000 gulden heeft gekost, aan een
Engelse firma verkocht worden voor 11.000 pond sterling.
1927
Toevoeging Renkum I een papiermachine van 3 meter. Van Gelder
Zonen voegt in 1927 in de fabriek Renkum I een papiermachine van 3
meter bij de bestaande; Papiermachine no. l.
1930
Overgang op Renkum I naar de productie van houtstofhoudende
soorten "Het jaar 1930 is voor de papierfabrikanten een slecht jaar,
met alleen maar voorbijgaande "kenteringen ten goede". Wat Van
Gelder betreft levert bijvoorbeeld het eerste kwartaal nog een
normale winst op. Daarna verstoort de door de crisis veroorzaakte
ernstige prijsdaling alle verhoudingen. Men gaat noodgedwongen
geheel nieuwe fabrikaten produceren: Renkum I neemt de productie van
houtstofhoudende, dus goedkope papieren
ter hand."
1946
Hervatting
van de productie van de in de 2e-Wereldoorlog deels zwaar
beschadigde Fabrieken Renkum I en Renkum II.
1957
In gebruik name van de nieuwe papiermachine no. 24 op Renkum I
voor de fabricage van tijdschriften papier; diepdruk.
|
Van
Gelder vervoerde met Kromhout vrachtwagens
courantenpapier van de fabriek in Velzen naar de
krantendrukkerijen in Amsterdam en rollen papier van de
fabriek in Wormer naar behangseldrukkerijen
(Bron: Zaans
industrieel erfgoed) |
|
De vrachtwagens die de Koninklijke
papierfabrieken Van Gelder Zonen gebruikte voor vervoer
van rollen papier hadden een speciale laad- en losklep
op de oplegger (Bron:
Zaans
industrieel erfgoed) |
1977
April 1977 oprichting met overheidsdeelname van Van Gelder
Courantenpapierfabriek B.V. voor de bouw van Renkum III, op het
terrein van Renkum II, ter vervanging van de productie van de
verouderde courantenpapiermachines te Renkum en Velsen.
|
Koninklijke Papierfabrieken van Gelder
Zonen N.V.
gevestigd te Amsterdam; Bewijzen van X aandelen,
Amsterdam 1969;
afm. 18x16 cm, inclusief dividendblad; zeldzame SPECIMEN
van de beroemde Haarlemse drukkerij Joh. Enschede en
Zonen
Bewijs van 1 gewoon aandeel, bruin,
ƒ 100,-
(Bron:
www.hugovandermolen.nl, deeplink:
Afbeelding) |
|
 Certificaat aan toonder,
nummer 003248
"Koninklijke papierfabrieken Van Gelder Zonen N.V."
(Bron:
Stichting Papiergeschiedenis Renkum-Heelsum) |
|
|
|
 Certificaat aan toonder,
bonnen certificaatnummer 003248
"Koninklijke papierfabrieken Van Gelder Zonen N.V."
(Bron:
Stichting Papiergeschiedenis Renkum-Heelsum) |
Mei 1978
De vestiging Renkum II gaat op in Van Gelder
Courantenpapierfabriek B.V.
November 1979
Beëindiging van de productie van Renkum II; papiermachines 16 en
17. Er wordt ook een moderne grote geautomatiseerde papiermachine
gebouwd met een breedte van 9 meter en een snelheid van
constructiesnelheid van
1300 m/min. Het gaat hier om Renkum III; PM-2 (Papiermachine 2). Dit
was voor de werknemers een zeer grote overgang om van kleinere, meer
handbediende papiermachines, over te gaan op een geautomatiseerde
papiermachine.
December 1980
Volledige verzelfstandiging na herfinanciering van Van Gelder
Courantenpapierfabriek B.V. (handelsnaam Parenco). Overeenkomst met
Van Gelder Papier voor:
- Leveranties houtslijp en andere diensten aan Renkum
I.
- Inkoop hout t.b.v krantenpapierfabricage te Velsen.
- Verkoop van krantenpapier van bedrijf Velsen.
Juli 1981
Statutaire naamswijziging van "Van Gelder Courantenpapierfabriek
B.V." in "Parenco B.V.".
Juli 1981
Stopzetting door Van Gelder Zonen van het bedrijf Renkum I
(papiermachine 1 en 24) met als gevolg een aanzienlijke vaste kosten
derving voor Parenco i.v.m. de beëindiging van leveranties van
voornamelijk houtslijp.
Augustus 1981
Het faillissement wordt uitgesproken over Van Gelder Zonen.
Oktober 1981
Oprichting door Parenco B.V. van een 100 % dochteronderneming
"Parenco Hout B.V.'".
December 1981
De productie van krantenpapier te Velsen wordt beëindigd. Daarmee
vervalt voor Parenco o.a. de afzet van de betreffende productie.
Januari 1982
De Gemeente Renkum komt tot overeenstemming met de curatoren van
Van Gelder Zonen over de aankoop van terrein en gebouwen van Renkum
I.
Parenco sluit een huurovereenkomst voor 5 jaar (met optie op
verlenging met 2 jaar) met de Gemeente Renkum voor de huur van
gebouwen en terreinen met betrekking tot papiermachine no. 24,
teneinde deze machine in te zetten voor de fabricage van
krantenpapier. Hiertoe wordt opgericht door Parenco B.V. een 100%
dochteronderneming ''B.V. Papierfabriek Harten".
Technische voorbereidingen voor leverantie van het benodigde
grondstofmengsel vanuit het moederbedrijf via de bestaande
houtstofleiding, alsmede voorzieningen aan de papiermachine zelf,
worden in gang gezet.
Maart 1982
Ter versteviging van de afzet van krantenpapier in Groot
Brittannië en Ierland wordt een verkoopkantoor te Londen opgericht
onder de naam "Parenco Newsprint (U.K.) Ltd
April 1982
Na de sluiting van Renkum I werd besloten om de PM 24
(papiermachine 24) wederom in bedrijf te stellen. De machine werd,
onder de naam Papierfabriek Harten, geschikt gemaakt voor de
productie van krantenpapier en na en korte periode van stilstand, op
31 maart 1982 weer opgestart. De gebouwen en de machines waren uit
het faillissement van Van Gelder opgekocht door de gemeente Renkum
en verhuurd aan Parenco. Op deze wijze werd de werkgelegenheid voor
een aantal oud werknemers bewaard en werd met deze productie vooruit
gewerkt op de bouw van de nieuwe machine van Parenco.
Na het faillissement van Van Gelder werden de aandelen van Van
Gelder Courantenpapier over genomen door de Nederlandse
Investeringsmaatschappij. Aangezien het doel van deze maatschappij
niet was om papier te maken, is aan de directie van Parenco, zoals
het bedrijf ging heten, verzocht een kandidaat te vinden voor de
overname van de aandelen. Hiertoe was het Duitse familiebedrijf
Haindl te Augsburg bereid en zij namen in 1984 69 % van de aandelen
over. Hierbij werd afgesproken dat de overige aandelen door hen
overgenomen konden worden wanneer zij een tweede papiermachine
zouden bouwen in Renkum.
1986
Bij Parenco (voorheen Renkum III genaamd) wordt een tweede grote krantenpapiermachine
gebouwd, PM-1 (Papiermachine 1). De machine is 9 meter breed en heeft een
constructiesnelheid van 1500 m/min. Na d bouw van Papiermachine 1
heeft de Haindl de resterende 31 % aandelen overgenomen. Parenco is
nu 100 % dochter van Haindl.
1987
Papiermachine 1 wordt in gebruik genomen.
1989
Papiermachine 2 ondergaat een modernisering. De zeefpartij wordt
verlengd, er komt een vierde pers bij in de perspartij. De stalen kalander wordt
vervangen door een soft-compact kalander en de tussenkalander in de
droogpartij verdwijnt. De snelheid van de machine gaat omhoog naar het maximum van 1300 m/min
door modernisering van de besturing van de aandrijfmotoren van de
papiermachine.
1997
Papiermachine 1 ondergaat een omvangrijke modernisering. De
langzeefpartij wordt vervangen door een gapformer en de
droogpartij wordt aangepast voor hogere snelheden. De
snelheid van de machine gaat van maximaal 1350 m/min omhoog naar het
maximum van 1600 m/min.
2001
Het Duitse familiebedrijf Haindl, gevestigd te Augsburg in
Duitsland is te klein om in de
toekomst een rol van betekenis te spelen op de internationale markt.
Het Haindl concern, verkoopt het gehele concern aan het Finse UPM Kymmene
en het Noorse Norske Skog.
De vestigingen in Augsburg (D), Schongau (D), Schwedt (D) en
Steyrermuhl (A) gaan naar
UPM Kymmene, de vestigingen in Walsum (D) en Renkum (NL) gaan naar
Norske Skog.
November 2001
Parenco komt in het bezit van Norske Skog, een Noorse
internationale papierproducent. Het bedrijf krijgt de
naam "Norske Skog Parenco B.V.". 2002-2003
In 2002 tot 2003 gaat het
personeelsbestand van ca. 700 mensen terug naar ca. 490 mensen. De
productie van de papiermachines bedraagt nu ca. 450.000 ton papier per
jaar. 2004-2009
Het
personeelsbestand van ca. 490 mensen gaat terug naar ca. 420 mensen. De
productie van de papiermachines gaat door hogere efficiency en
verbeterprocessen naar ca. 460.000 ton papier per
jaar. Vanaf 2009 worden er weer mensen aangenomen. Ook worden er
leerling operators aangetrokken om voor toekomst van
Norske Skog Parenco te zorgen.
Door de steeds dalende vraag naar krantenpapier en de
wereldwijde financiële bankcrisis is Norske Skog Parenco
gedwongen om commerciële stilstanden van de
papiermachines te nemen. De PM-2, de oudere
papiermachine, staat vanaf april 2009 stil om een
productievolume van 120.000 ton krantenpapier uit de
markt te nemen. De bedoeling is om in september weer te
starten met de PM-2. Alle medewerkers blijven wegend de
tijdelijk stilstand allemaal in dienst.
De board van Norske Skog neemt op donderdag 11 juni
2009 het voorgenomen besluit om PM-2 voor onbepaalde
tijd uit bedrijf te nemen. Dit betekent dat PM-2
hoogstwaarschijnlijk nooit meer in bedrijf zal worden
genomen; effectief betekent dat sluiten van de PM-2.
Door dit besluit zal 225.00 ton krantenpapier uit de
markt worden genomen. Reden is de nog steeds afnemende
vraag naar krantenpapier, de hogere kostprijs van het
papier door o.a. de hoge energiekosten in Nederland en
de overcapaciteit wereldwijd. Op vrijdag 12 juni 2009
worden alle medewerkers door het management van Norske
Skog Parenco in gezamenlijke bijeenkomsten over
dit besluit ingelicht. Norske Skog communiceert via de
internationale pers dat bij Norske Skog Parenco er
170-200 banen zullen verdwijnen van de huidige 420
banen. Wereldwijd zullen ook bij andere vestigingen
van Norske Skog in totaal zo'n 600 banen verdwijnen.
Norske Skog Parenco zal zo moeten worden gereorganiseerd
dat de fabriek met één papiermachine een levensvatbare
en winstgevende businessunit wordt. Omdat alle
installaties op 2 papiermachines zijn uitgelegd, zal dit
een een ingrijpende reorganisatie worden voor alle
medewerkers en voor de keuze van de procesinstallaties
die nodig zijn voor de toekomst. Meer info -
publicaties in de pers:
Na een lang traject waarin de datum voor de
bekendmaking van de uitvoering van de reorganisatie
verschillende malen wordt verschoven, is 9 december 2009
de uiteindelijke datum geworden voor de bekendmaking.
Op vrijdag 4 december is er een overeenkomst tussen
de vakbonden en de directie van Norske Skog Parenco over
het sociaal plan en de adviesaanvraag voor de
Ondernemingsraad. Dus vlak voor het weekend kunnen de
brieven naar alle medewerkers worden verstuurd met een
uitnodiging om op woensdag 9 december 2009 naar
Congrescentrum Papendal te komen waar men te horen
krijgt of men mag blijven of dat men ontslag krijgt. Op
dinsdag 8 december worden echter al alle leidinggevenden
van hun situatie op de hoogte gesteld, dit omdat de
leidinggevenden ook een rol hebben op woensdag 9
december.
Het resultaat van de reorganisatie is dat
papiermachine-2 voor onbepaalde tijd (definitief) uit
bedrijf gaat, de Thermomechanische Pulpfabrieken (TMP-A,
TMP-B en TMP-C) en Flotatie OntinktingsInstallatie 5
(FOI-5) worden gesloten.
Deze beslissing heeft tot gevolg dat het aantal
medewerkers terug gaat van ca. 435 naar ca. 275
medewerkers. Voor 29 medewerkers is er een bijzondere
vertrekregeling waarbij de medewerkers 57 jaar en ouder
zijn. De onderverdeling in de ontslagaanvraag van 124
medewerkers is dat 69 functies vervallen, 2 keer vervalt
de taakgroep van de medewerkers en 53 medewerkers worden
boventallig verklaard op basis van het wettelijk
afspiegelingsprincipe.
Meer info - publicaties in de pers:
|
