Museum in Renkum?
Initiatief voor opzetten museum
Gemeenteraadslid
John Bartels van het CDA heeft in de gemeenteraad
Renkum een
voorstel over het opzetten van een Papiermuseum in
Renkum ingebracht.
Naast de Stichting Papiergeschiedenis Renkum-Heelsum
zijn ook andere partijen uitgenodigd om in de
raadsvergadering van 16 november 2009 hun zegje te doen.
Samenwerking kan juist de kracht zijn voor de
realisering van een museum.
De parijen die nu del nemen aan de discussie zijn:
- Stichting Papiergeschiedenis Renkum-Heelsum
- Stichting Oud Renkum
- Genealogisch Historisch Genootschap Redichem
- Stichting voor Heemkunde in de gemeente Renkum
Pleidooi voor museum door St. Papiergeschiedenis
Renkum-Heelsum
Tijdens de gegeven spreektijd in de raadsvergadering
van 16 november 2009 is de volgende tekst uitgesproken:
Graag wil ik uw aandacht vragen voor de historie van
de Veluwezoom. Een belangrijke oorsprong van de plaatsen
langs het zuidelijke deel hiervan ligt in de
aanwezigheid van de beken, gevoed door bronnen en
sprengen.
In de loop van de eeuwen is gebruik gemaakt van de
kracht van het stromende water van de beken door er
watermolens in aan te bouwen. De energie van deze molens
werd voor diverse doeleinden gebruikt. De belangrijkste
hiervan waren het malen van meel, persen van olie en het
maken van papier. De jongste van deze productiesystemen
is het maken van papier. De eerste papierwatermolen werd
gevestigd aan de Sint Jansbeek in Arnhem, waar in 1591
een concessie voor werd gegeven. Kort daarna werd, in
1598, de eerste papiermolen in de huidige gemeente
Renkum gevestigd. Dit was de molen achter de herberg “De
Bock” in het dorp Renkum. Dit is zo ongeveer de plaats
waar vroeger Restaurant Campman gevestigd was. Daarna
volgde papiermolens in Oosterbeek, Wolfheze en Heelsum
en andere molens in Renkum. In totaal hebben er ca. 25
molens in de gemeente gestaan die u op de bijlage kunt
vinden.
Lang niet al deze molens was een lang leven
beschoren. Een aantal is door brand verloren gegaan,
waaraan b.v. de naam “afgebrande beek” in Renkum
herinnert. Andere vervielen door gebrek aan rendement,
en daardoor onvoldoende geld voor onderhoud. Een drietal
papiermolens is aan het eind van de 18de eeuw de basis
geworden voor papierfabrieken, zijnde Pannekoek en Schut
te Heelsum en Van Gelder, het huidige Parenco te Renkum.
De laatste 2 zijn nog altijd in bedrijf.
Overigens is de papierindustrie niet de enige
industrie die in de gemeente heeft gestaan. Ook hebben
een aantal steenovens aan de oever van de Rijn hun
producten gemaakt.
Als herinnering aan de tijd van de beken wordt het
Renkumse beekdal op dit moment weer in haar oude staat
terug gebracht door de Dienst Landschappelijk Gebied,
waardoor een prachtig stuk natuur terug keert.
Het heeft de Stichting Papiergeschiedenis
Renkum–Heelsum verbaasd dat er in de gemeente geen
museum bestaat waar de historie van de watermolens wordt
bewaard. Deze historie is naar onze mening zo belangrijk
geweest in de ontwikkeling van de gehele Veluwezoom dat
de gemeente Renkum zich zou kunnen of moeten beraden op
een historisch museum waarin dit tot uiting zou kunnen
komen. Het is een aanloop geweest naar de
industrialisatie in dit gebied en heeft grote invloed
gehad op de groei in dit deel van Gelderland. Daarnaast
kan zo’n museum een belangrijke rol vervullen op
educatief terrein.
Onze stichting heeft inmiddels een mooie collectie
opgebouwd die in een dergelijk museum een plaats zou
kunnen krijgen. Daarnaast hebben wij ervaring op
educatief terrein, door o.a. exposities, lezingen en het
geven van demonstraties papierscheppen op de
verschillende scholen in de gemeente Renkum.
Tot slot wil ik er op wijzen dat in Nederland geen
museum bestaat waar duidelijk aandacht wordt besteed aan
de historie van het maken van papier. Wel zijn er een
drietal molens waar dit nog te zien is, maar Renkum zou
meer kunnen tonen dan alleen het scheppen van papier.
Dit dan b.v. in combinatie met verder beelden over het
verleden van de beken en alles wat met de
omgevingshistorie van de gemeente Renkum te maken heeft.
Zowel in historisch als in educatief opzicht kan hier
een gat in het culturele erfgoed worden opgevuld. Voor
meer gegevens zie onze website:
www.papiergeschiedenis.nl
Jan Hein Bannier
Voorzitter Stichting Papiergeschiedenis Renkum Heelsum,
Renkum 16 november 2009
Download deze toespraak als pdf-bestand:
Inspraak commissie Renkum
Download de bijlage van de toespraak als pdf-bestand:
Molens in de gemeente Renkum Hoog en Laag:
Werkgroep wil papiermuseum
|
