Persen van het papier
Na het vormen van het papierblad op een zeef of in een
zeefpartij, bevat het papier nog ongeveer 80 % water. Om het sneller droog te krijgen wordt het papier tussen vilten uitgeperst. Eerst gebeurde dit allemaal handmatig
met een pers, later
machinaal.
Handmatig persen
Het papier dat op de zeef is gevormd, wordt gekoetst; afnemen van het papier van de zeef op een vilt. De term
koetsen komt van het Franse woord "coucher" en komt terug in de naam koetswals en in het Engels als "couch
roll". Het vilt werd van wol gemaakt. Door de wol te vervilten
konden er lappen vilt worden gemaakt. Wol was geschikt doordat het
als vilt veel water kon opnemen en het weinig markering op het
papier achterliet en niet hecht aan het papier.
Het papier wordt opgestapeld, telkens afwisselend: vilt, papier,
vilt, papier enz. Door de stapel onder een pers te leggen en er druk
op uit te oefenen kon er water uit het papier worden geperst. Zo
werd het papier droger en steviger, waarna het sneller en
makkelijker kon worden gedroogd.
Maken van papier: v.r.n.l. lompen (chiffons), scheppen,
koetsen en persen op de achtergrond |
Enkele pers
Met uitvinding van de langzeefmachine en de verdere
ontwikkeling daarvan werden er ook persen, die uit twee op elkaar
drukkende walsen of rollen bestaan, onderdeel van de papiermachine.
Van "handmatig verwerken" werd persen een continu proces.
Gecombineerde pers
Door de ontwikkeling van steeds grotere en snellere
papiermachines, werd de noodzaak om het papier droger te krijgen
groter. Achter de perspartij werd een droogpartij geplaatst die het
papier op verwarmde cilinders droogt. Dit is een kostbare methode; hoe droger het papier de droogpartij in gaat, des te
lager zijn de energiekosten.
Door bijvoorbeeld drie walsen op elkaar te drukken kunnen twee
persen - persnippen - worden gemaakt. Hetzelfde aantal
persnippen in een enkele pers zou vier walsen vergen. Door meerdere
walsen in een pakket op te stellen kan met een snellopende machine een
hoger droge stofgehalte worden bereikt. Een opstelling van vier
walsen - 3 persnippen - wordt regelmatig gebruikt. Moderne machines
hebben zelfs een separate 4e-pers.
De wollen vilten maakten plaats voor vilten die van van
kunststofvezels zijn gemaakt. Door vilten te maken met meerder lagen
en door het gebruik van verschillende soorten vezels kunnen de
gewenste eigenschappen aan een vilt worden gegeven. Elke pers in de
perspartij vereist tegenwoordig een speciaal ontworpen vilt om
optimaal te ontwateren.
 Perspartij (midden) met een
gecombineerde pers die bestaat uit vier walsen die drie
nippen vormen en overgaat in de droogpartij (rechts) |
Schoenpers - Extended nip press
Een nieuwe ontwikkeling in de perspartij is het gebruik van
persen met een brede nip. Deze persen worden extended nip - verbrede
nip - of in het Nederlands ook wel schoenpers genoemd. Deze
persen werden ontwikkeld om meer water uit het papier in de
perspartij te kunnen verwijderen en zo de kosten van het drogen van
het papier in de droogpartij te verlagen. Eerst werden dit soort
persen gebruikt in de kartonindustrie, maar tegenwoordig worden ze
ook zeer in snel lopende machines voor de fabricage van lichtere
papiersoorten gebruikt.
De pers bestaat in onderstaand voorbeeld uit een CC-wals die als
bovenwals fungeert De CC-wals is een wals met een stalen mantel die
als het ware op zuigers, waaruit olie stroomt, drijft. De as van de
wals staat stil en de mantel draait. Door de zuigers in groepen te
combineren kan de plaatselijke persdruk worden geregeld door de
oliedruk te regelen.
De bovenwals drukt op een schoen. De schoen is een oppervalk dat
de kromming van de bovenwals volgt. Hoe breder de schoen, des te
langer is de nip. Over de schoen draait een kunststof band die met
olie gesmeerd over de schoen loopt. De schoen wordt met oliedruk
tegen de bovenwals gedrukt.
Zowel de bovenwals als de onderwals worden voorzien van een
persvilt waartussen het papier wordt uitgeperst. De vilten nemen het
water op uit het papier en transporteren het uit de nip. De volgorde
van de gebruikte elementen, van boven naar beneden, is: mantel
bovenwals, vilt, papier, vilt, band onderwals, schoen.
|
Doorsnede van een schoenpers |
|
Zeefpartij